Për prindërit, kujdestarët dhe mësuesit, është shpesh tundim të bazojmë mendimin tonë mbi zhvillimin e fëmijëve te ajo që e kuptojmë si “normale.”
Shumica e kërkimeve mbi mënyrën sesi zhvillohen fëmijët vijnë nga vende më të pasura dhe perëndimore, veçanërisht SHBA, Britania e Madhe, Holanda, Gjermania dhe Franca. Me shumë gjasë, nëse keni dëgjuar për etapat e zhvillimit të fëmijëve, ata janë zhvilluar në njërën prej këtyre vendeve, raporton burimi The Conversation përcjell Gazeta Shneta.
Kjo situatë është kaq e zakonshme sa që mund të bëhet sfiduese të kryhen kërkime bazë mbi zhvillimin e fëmijëve në vendet e zhvilluara, pasi kolegët dhe recensuesit shpesh kërkojnë krahasime me popullata perëndimore për të vendosur gjetjet në një kontekst.
Sigurisht, pa e kuptuar, këta kolegë dhe recensues e kanë vendosur fëmijën perëndimor si normë.
Por a është e drejtë të bëhen këto krahasime?
Një nga vështirësitë e hulumtimit të zhvillimit të fëmijëve është se ai ndodh brenda një konteksti kulturor dhe shoqëror nga i cili nuk mund të shkëputet. Por ky kontekst është shpesh i ndërlikuar. Dallimet në mjedisin fizik, stilet e prindërimit, vendndodhjen, klima dhe faktorë të tjerë ndërveprojnë për të formuar mënyrën sesi rriten fëmijët.
Përveç këtyre dallimeve, ekzistojnë edhe variacione individuale, si kurioziteti, ndrojtja dhe neurodiversiteti, që gjithashtu ndikojnë në mënyrën sesi një fëmijë formëson mjedisin e tij të të mësuarit.
Merrni, për shembull, fushën e zhvillimit motorik në foshnjëri — studimin e mënyrës sesi fëmijët mësojnë të lëvizin. Shumë prindër mund të jenë të njohur me tabelat që tregojnë kur mund të presin që fëmija i tyre të ulet, të zvarritet, të ngrihet dhe të vrapojë.
Ekzistenca e këtyre tabelave e bën të duket universale, dhe shpesh zhvillimi motorik i një fëmije gjykohet në përputhje me to.
Kjo ka kuptim. Kërkimet e hershme ishin të përqendruara në gjetjen e asaj që ishte normale, dhe ka kuptim të përpiqemi të mbështesim fëmijët që mund të jenë në rrezik për të mbetur prapa. Koha dhe rendi i hetuar atëherë krijuan normat dhe shkallët që ende përdorim sot.
A është diçka si koha e zhvillimit motorik universale? Është e lehtë të imagjinohet që mund të jetë. Kur nuk ka barriera fizike ose njohëse, të gjithë mësojmë të ulemi dhe të ngrihemi, kështu që në sipërfaqe duket e drejtë të thuhet se mund të jetë kështu.
Përtej normave
Është e qartë se problemet e theksuara më sipër nuk janë unike për zhvillimin motorik. Në fusha si zhvillimi i gjuhës ose ai social, komponenti kulturor është edhe më bindës.
Një pjesë e rëndësishme e të kuptuarit të zhvillimit të fëmijëve si të ndërthurur me kulturën është që kjo nuk nënkupton vetëm mbledhjen e të dhënave nga kultura të tjera, por edhe përfshirjen e komuniteteve lokale dhe perspektivave kërkimore. Të kuptuarit e komuniteteve do të thotë t’i dëgjojmë ato, t’i fuqizojmë dhe t’u krijojmë hapësirë që të kenë një zë.
Të tejkalosh një kuptim perëndimor të zhvillimit të fëmijëve nuk do të përfitojë vetëm studiuesit dhe të çojë në shkencë më të saktë, por shpresojmë të përfitojë të gjithë ata që punojnë me fëmijë në mbarë botën. /Gazeta Shneta/