Qeveria e Lituanisë po përpiqet të zbusë mungesën e mjekëve në zonat rurale përmes një mase të re që ka nxitur polemika në vend.
Parlamenti lituanez ka miratuar një skemë të re sipas së cilës mjekët e rinj që përfitojnë specializim të financuar nga shteti do të duhet të punojnë për pesë vjet në rajonet që përballen me mungesë të personelit shëndetësor.
Sipas ligjit të ri, shteti do të financojë vendet e specializimit, por kandidatët do të nënshkruajnë një kontratë që i obligon të ushtrojnë profesionin në zona të caktuara pas përfundimit të studimeve.
Vendimi është kundërshtuar nga Shoqata e Mjekëve të Rinj të Lituanisë, e cila e ka cilësuar masën si “populiste” dhe ka paralajmëruar se mund ta dërgojë çështjen në Gjykatën Kushtetuese.
Presidenti i shoqatës, Laurynas Maciulevičius, deklaroi se masa nuk adreson arsyet reale pse mjekët nuk zgjedhin të punojnë në rajonet më të largëta.
“Qëllimi për të garantuar qasje në kujdes shëndetësor është i drejtë, por kjo nuk i përgjigjet pyetjes themelore se pse mjekët zgjedhin ose nuk zgjedhin të punojnë në këto zona”, tha ai.
Nga ana tjetër, deputetja socialdemokrate Orinta Leiputė, një nga iniciatoret e ndryshimeve, argumenton se bëhet fjalë për një zgjedhje vullnetare.
“Nëse një mjek i ri nuk dëshiron të marrë përsipër këtë obligim, ai mund të aplikojë për vendet ekzistuese pa detyrim”, ka deklaruar ajo.
Megjithatë, mundësitë janë të kufizuara. Nga 385 vende të financuara nga shteti për specializim, vetëm 20 nuk do të kenë detyrimin për punë pesëvjeçare në rajone.
Edhe pse Lituania ka më shumë mjekë për 10 mijë banorë sesa mesatarja e rajonit evropian të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, autoritetet paralajmërojnë për mungesa të konsiderueshme në vitet e ardhshme.
Sipas parashikimeve, deri në vitin 2032 vendi mund të përballet me mungesë të 269 mjekëve familjarë, 207 internistëve dhe 146 pediatërve.
Problemi i ashtuquajturave “shkretëtira mjekësore”, zona ku qasja në shërbime shëndetësore është e kufizuar, nuk prek vetëm Lituaninë, por edhe shumë vende të tjera evropiane.
Kundërshtarët e ligjit paralajmërojnë se detyrimi mund të ketë efekt të kundërt dhe të nxisë emigrimin e profesionistëve të rinj.
Partia Liberale e ka kritikuar vendimin, duke argumentuar se ai cenon lirinë e zgjedhjes profesionale.
“Nuk mund të krijohet barazi në kujdesin shëndetësor përmes detyrimit. Përkundrazi, presioni mund të shtyjë më shumë mjekë të largohen nga vendi”, kanë deklaruar përfaqësues të partisë.
Autoritetet lituaneze pranojnë se masa nuk është zgjidhja e vetme. Krahas saj, po shqyrtohen edhe stimuj financiarë, bursa shtesë, mbështetje për strehim dhe forma të tjera që synojnë ta bëjnë më tërheqëse punën në rajonet me mungesë të personelit shëndetësor.
Eksperienca të ngjashme janë zbatuar edhe në vende të tjera evropiane. Finlanda ka përdorur paga më të larta dhe kushte më fleksibile pune për të tërhequr mjekët në zonat e largëta, ndërsa Letonia u jep përparësi në pranime studentëve që angazhohen të punojnë në komunitetet rurale pas diplomimit.