Rastet e kancerit gastrointestinal (GI) në nivel global pritet të dyfishohen deri në vitin 2050, sipas një studimi shumëinstitucional të bashkëdrejtuar nga Cedars-Sinai Medical Center dhe të publikuar në Cancer.
Projeksionet, të bazuara në të dhënat e vitit 2022, tregojnë se rritjet më të mëdha priten në diagnostikimin e kancerit të pankreasit dhe në vdekshmërinë nga kanceri kolorektal. Po ashtu, pritet shtim i rasteve dhe vdekjeve nga kanceri i mëlçisë dhe ai i ezofagut.
Kanceri i mëlçisë dhe faktorët metabolikë
Sipas studiuesve, deri në 70% e rasteve të kancerit të mëlçisë mund të parandalohen përmes ndryshimeve në stilin e jetesës. Ndërsa më herët hepatiti B dhe C ishin shkaktarët kryesorë, tani në vendet perëndimore po rritet roli i sëmundjes metabolike të mëlçisë me grumbullim yndyre (MASLD), e lidhur me diabetin, obezitetin, kolesterolin dhe tensionin e lartë.
Ekspertët theksojnë se kontrolli i këtyre faktorëve dhe rritja e skriningut për personat me sëmundje kronike të mëlçisë janë kyçe për zbulimin e hershëm. Aktualisht, vetëm rreth 30% e rasteve zbulohen në fazë të hershme, kur trajtimi kurativ është i mundur.
Kanceri i ezofagut dhe stomakut
Tumoret e ezofagut dhe stomakut shpesh japin pak simptoma në fazat e hershme dhe përhapen shpejt. Faktorët kryesorë të rrezikut përfshijnë obezitetin, duhanpirjen, konsumimin e alkoolit dhe dietën jo të shëndetshme. Personat me refluks kronik, gastrit ose histori familjare këshillohen të konsultohen për skrining.
Kanceri kolorektal
Ekspertët rekomandojnë që skriningu për kancerin kolorektal të nisë në moshën 45-vjeçare, ndërsa më herët për personat me histori familjare. Diagnoza e hershme rrit ndjeshëm mundësinë e shërimit, ndërsa vonesa e zbulimit e bën sëmundjen më vdekjeprurëse.
Dietë e pasur me fibra, aktivitet fizik i rregullt dhe kontrolle periodike konsiderohen masa kryesore parandaluese.
Kanceri i pankreasit
Kanceri i pankreasit vazhdon të diagnostikohet kryesisht në faza të avancuara, me rreth 50% të pacientëve që zbulojnë sëmundjen pasi ajo është përhapur. Megjithatë, përparimet e fundit përfshijnë testet e gjakut me “biopsi të lëngshme” dhe programe të strukturuara skriningu për personat me rrezik të lartë gjenetik.
Studiuesit theksojnë se zhvillimet në biomarkerë dhe në terapinë me rrezatim po mundësojnë trajtime më të sakta dhe më të personalizuara, duke përmirësuar mbijetesën dhe cilësinë e jetës së pacientëve.
Megjithatë, autorët e studimit paralajmërojnë se pa investime në parandalim, skrining dhe ndërhyrje në stilin e jetesës, barra globale e kancereve gastrointestinale do të rritet ndjeshëm në dekadat e ardhshme.