Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) ka kryer së fundmi analizën e detajuar gjenetike të virusit të gripit A, në kuadër të mbikëqyrjes sezonale të gripit.
Sipas njoftimit zyrtar të IKSHPK-së, analiza e virusit të gripit është kryer në nivel gjenetik me teknologji moderne, duke i lejuar profesionistët shëndetësorë të identifikojnë variantet në qarkullim dhe ndryshimet që mund të ndikojnë në efektivitetin e vaksinës.
Analizat e IKSHPK-së, tregojnë se gjatë kësaj periudhe po dominon nën-tipi A/H3N2, i cili është aktualisht në qarkullim edhe në vendet e Evropës dhe më gjerë.
Gripi A është një virus që shkakton grip sezonal, sidomos gjatë vjeshtës dhe dimrit. Mes tjerash, ky virus përhapet përmes spërklave të frymëmarrjes kur një person i infektuar kollitet ose teshtin, si dhe përmes kontaktit të afërt. Tek shumica e njerëzve shkakton temperaturë, kollë, dhimbje trupi dhe lodhje, por tek të moshuarit, fëmijët e vegjël dhe personat me sëmundje kronike mund të shkaktojë komplikime serioze.
Çfarë është bërë konkretisht nga IKSHPK-ja?
Në laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKSHPK është kryer sekuencimi i gjenomit të plotë të virusit të gripit A. Sekuencimi i virusit njihet si procesi i leximit të kodit gjenetik të virusit për të kuptuar saktësisht çfarë lloji është dhe si po ndryshon.
Çdo virus përmban material gjenetik, i cili shërben si “udhëzues” për mënyrën se si ai shumohet dhe përhapet. Tek virusi i gripit A, ky material gjenetik është ARN (acid ribonukleik).
Sekuencim quhet procesi laboratorik që përdoret për ta lexuar këtë material gjenetik. Procesi fillon me marrjen e një mostre nga pacienti, zakonisht përmes një tamponi nga hunda ose fyti. Nga kjo mostër izolohet ARN-ja e virusit.
Në IKSHPK, është përdorur teknologjia moderne e quajtur “Next Generation Sequencing” (NGS). Kjo metodë mundëson leximin e kodit gjenetik të virusit në mënyrë të detajuar, duke ndihmuar në identifikimin e saktë të llojit dhe ndryshimeve që mund të ketë pësuar.
Këto informacione janë thelbësore për të kuptuar si po evoluon virusi dhe sa efektive mbetet vaksina kundër tij.
Si rrjedhojë, në laboratorin e IKSHPK-së janë përzgjedhur për analizë 22 mostra nga pacientë që më herët kishin rezultuar pozitivë për gripin A (gjatë periudhës 18.12.2025-14.01.2026). Këta pacientë ishin testuar fillimisht me metodën RT-PCR, e cila mbetet test standard që përdoret për të konfirmuar nëse virusi është i pranishëm në organizëm.
Çfarë nxorrën në pah rezultatet e IKSHPK-së?
Nga 22 mostrat e analizuara:
- 82% i përkisnin nën-tipit A/H3N2;
- 18% i përkisnin nën-tipit A/H1N1;
Sipas analizës së materialit gjenetik të realizuar në IKSHPK, të gjitha mostrat e nën-tipit H3N2 rezultuan se i përkasin të ashtuquajturit “kladi K”. Kjo do të thotë se ato i takojnë të njëjtit grup apo lloj të virusit, i cili ka karakteristika të ngjashme gjenetike. Ky version aktualisht po qarkullon në shumë vende të botës.
Ndërkohë, sipas të dhënave të publikuara në bazën ndërkombëtare “GISAID”, ku shtetet raportojnë informacionin gjenetik për viruset në qarkullim, ky variant përbën rreth gjysmën e rasteve të regjistruara në Evropë.
A funksionon vaksina aktuale e cila administrohet edhe në Kosovë?
Të dhënat tregojnë se virusi në qarkullim ka disa ndryshime gjenetike krahasuar me shtamin që është përdorur për përgatitjen e vaksinës sezonale.
Megjithatë, sipas Qendrës Evropiane për Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC), të dhënat preliminare nga studimet në kujdesin parësor shëndetësor tregojnë se vaksina sezonale ofron mbrojtje kundër infeksionit me A/H3N2 në nivel prej 52% deri në 57%.
Kjo nënkupton se vaksina vazhdon të ofrojë mbrojtje të konsiderueshme dhe ndihmon në uljen e rrezikut për forma të rënda të sëmundjes dhe komplikime.
Rezultatet e IKSHPK-së janë në përputhje me të dhënat rajonale dhe globale dhe konfirmojnë rëndësinë e përdorimit të teknologjive moderne në mbikëqyrjen e gripit sezonal.
Institucionet shëndetësore vazhdojnë të rekomandojnë vaksinimin sezonal si masën më efektive për mbrojtje nga gripi, veçanërisht për grupet më të rrezikuara të popullatës. /Gazeta Shneta/