Modelet e inteligjencës artificiale mund të hapin rrugë të reja në kërkimet për shëndetin mendor, duke ndihmuar shkencëtarët të kuptojnë më mirë emocionet njerëzore dhe të zhvillojnë terapi më efektive për çrregullimet psikologjike.
Ky është përfundimi i një studimi të realizuar nga studiues të Universitetit Teknik të Dresdenit në Gjermani, të cilët kanë testuar nëse modelet e mëdha gjuhësore (LLM), si ato që qëndrojnë pas chatbotëve të inteligjencës artificiale, mund të përdoren për të simuluar procese emocionale dhe njohëse të ngjashme me ato të njeriut.
Sipas studiuesve, numri i personave që përballen me probleme të shëndetit mendor po rritet vazhdimisht në nivel global dhe pritet të arrijë në 1.2 miliardë deri në vitin 2050. Për këtë arsye, identifikimi i mënyrave të reja për të kuptuar dhe trajtuar këto çrregullime mbetet një prioritet për komunitetin shkencor.
Në studim, modeleve të inteligjencës artificiale iu kërkua të simulonin emocione të ndryshme si frika, ankthi, zemërimi, neveria, trishtimi, shqetësimi dhe stresi. Më pas, studiuesit testuan nëse këto gjendje mund të zbuteshin përmes strategjive të ndryshme të rregullimit emocional, të ngjashme me ato që përdoren në psikoterapi.
Rezultatet treguan se, ndonëse inteligjenca artificiale nuk përjeton emocione në mënyrën se si i përjetojnë njerëzit, ajo mund të riprodhojë modele të caktuara të mendimit dhe të reagimit përmes përpunimit të gjuhës.
“Kemi zbuluar se modelet e mëdha gjuhësore mund të riprodhojnë modele të proceseve emocionale dhe njohëse njerëzore në kushte të kontrolluara”, tha Dr. Magdalena Wekenborg, udhëheqëse e grupit kërkimor PsychoDigital në Universitetin Teknik të Dresdenit.
Sipas saj, këto modele mund të përdoren si mjete kërkimore për të kuptuar më mirë mekanizmat që qëndrojnë pas çrregullimeve mendore dhe për të eksploruar qasje të reja terapeutike, përfshirë psikoterapinë e bazuar në bisedë.
Studiuesit theksojnë se përdorimi i inteligjencës artificiale në kërkimet psikologjike mund të ofrojë avantazhe të rëndësishme, pasi eksperimentet mund të përsëriten në të njëjtat kushte sa herë që është e nevojshme, diçka që shpesh është e vështirë ose etikisht problematike te njerëzit dhe kafshët.
Një tjetër gjetje e rëndësishme ishte se, kur modelet e inteligjencës artificiale “vendoseshin” në një gjendje të caktuar emocionale, ato shfaqnin lloje të ngjashme gabimesh në arsyetim me ato që vërehen te njerëzit kur përjetojnë të njëjtin emocion.
Ekspertët vlerësojnë se këto rezultate mund të krijojnë mundësi të reja për studimin e çrregullimeve mendore, zhvillimin e terapive të reja dhe kuptimin më të thellë të proceseve psikologjike, megjithëse theksojnë se inteligjenca artificiale nuk mund të zëvendësojë pacientët apo profesionistët e shëndetit mendor.
Studimi vjen në një kohë kur përdorimi i inteligjencës artificiale në mjekësi dhe shkencë po zgjerohet me ritme të shpejta, duke hapur perspektiva të reja për diagnostikimin, trajtimin dhe kërkimin shkencor në fusha të ndryshme të shëndetësisë.