Në rubrikën “Mjeku i Javës”, kemi kënaqësinë të prezantojmë, Specialisten e Oftalmologjisë të Qendrës Klinike Universitare të Kosovës (QKUK), Dr. Shqipe Hoxha.
Dr. Hoxha me një përvojë të gjatë në lëminë e trajtimit të sëmundjeve të syrit, ajo vë në pah dashurinë e madhe që ka ndaj profesionit dhe shpjegon qartazi sëmundjet më të zakonshme që e përcjellin praktikën mjekësore të punës së saj.
“Në fëmijëri, frymëzimi im për të ndihmuar njerëzit dhe pasioni për shkencën dhe shëndetin më shtynë drejt mjekësisë. Praktikat klinike dhe trajnimi specializuar më lejuan të zhvilloj aftësitë e mia në mjekësi dhe të kuptoj rolin dhe përgjegjësitë e një mjeku”, ka thënë Dr. Hoxha për Gazetën Shneta.
Syri i shëndetshëm bën një botë përreth vetes të shëndetshme. Kur flasim tek rëndësia dhe shëndeti i syve, puna e përditshme sjell kënaqësi të madhe në pah tek ata që iu përkushtuan me zell studimeve dhe përmirësimeve të vazhdueshme profesionale nën titullin e specialistit:
“Kur një pacient për herë të parë vjen tek unë me probleme të shikimit dhe pas trajtimit të ndjen përmirësim të dukshëm, kjo më jep një ndjenjë të madhe kënaqësie profesionale. Gjithashtu, të qenit në gjendje të diagnostikoj dhe trajtoj sëmundje të syrit, siç janë kataraktet apo glaukoma, dhe të parandaloj komplikacionet e mundshme, është shumë shpërblyese”, ka theksuar Dr. Hoxha.
Në Klinikën e Oftalmologjisë të QKUK-së, marrin shërbime një numër i madh i pacientëve të Kosovës. Shërbimet e specializuara dhe të trajtuara me kujdes, Dr. Hoxha shpalos gjendjet më të zakonshme të cilat ajo i trajton në praktikën e saj mjekësore:
“Në praktikën time si okuliste, shpesh trajtoj një gamë të gjerë kushtesh okulare, duke përfshirë tumoret e syrit dhe tumoret e qepallave. Trajtimi i këtyre kushteve kërkon një qasje të kujdesshme dhe të personalizuar. Fillimisht, kryej një diagnostikim të detajuar duke përdorur teknologjitë më të fundit imazherike dhe procedurat diagnostikuese. Pasi të kem përcaktuar natyrën dhe shtrirjen e tumorit, zhvilloj një plan trajtimi të personalizuar për çdo pacient”.
Rastet e tumoreve të syrit, me të cilat operon pothuajse përherë – Dr. Hoxha elaboron hapat e procedurave të trajtimit:
“Në rastin e tumoreve të syrit, opsionet e trajtimit mund të përfshijnë kirurgji, terapi me rrezatim ose trajtime të tjera të specializuara, varësisht nga lloji dhe faza e tumorit. Për tumoret e qepallave, trajtimi zakonisht përfshin kirurgjinë për të hequr tumorin dhe kur është e nevojshme, rekonstruksionin e qepallave për të ruajtur funksionin dhe estetikën e zonës së prekur”.
Kataraktet janë shkaktari kryesor i verbërisë globale. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), ato përbëjnë afërsisht 51% të verbërisë në botë, që përfaqëson rreth 20 milionë njerëz. Ndërsa popullsia plaket, numri i njerëzve të prekur nga katarakti pritet të rritet.
Dr. Hoxha ka treguar shkaqet kryesore të kataraktit dhe mënyrën se si e trajtojnë këtë gjendje në formë multidisiplinare:
“Katarakti është një gjendje ku kristalina e syrit bëhet e turbullt, duke ndikuar në shikimin e qartë. Shkaqet kryesore të kataraktit përfshijnë plakjen, ekspozimin ndaj rrezatimit ultraviolet, diabetin, përdorimin e gjatë të kortikosteroideve dhe trauma të syrit. Faktorë të tjerë rreziku përfshijnë pirjen e duhanit, konsumimin e tepruar të alkoolit dhe një histori familjare me katarakt”.
“Për qasjen ndaj trajtimit të kataraktit, fillimisht kryej një ekzaminim të plotë të syrit për të vlerësuar shkallën e turbullimit të kristalinës dhe ndikimin në shikimin e pacientit. Në fazat e hershme të kataraktit, përmirësimi i shikimit mund të arrihet me syze të reja, ndriçim më të mirë dhe syze dielli që bllokojnë rrezatimin UV. Megjithatë, kur katarakti fillon të ndikojë ndjeshëm në cilësinë e jetës së pacientit dhe aktivitetet e përditshme, kirurgjia bëhet opsioni më i rekomanduar. Kirurgjia e kataraktit është një procedurë e zakonshme dhe e sigurt, ku kristalina e turbullt hiqet dhe zëvendësohet me një lente artificiale intraokulare. Ky operacion kryhet zakonisht me anestezi lokale dhe ka një kohë të shpejtë rikuperimi”.
E pas kataraktit, një çështje tjetër mjekësore për të cilën dëshiruam të pyesim më shumë rreth saj, është diagnostikimi dhe menaxhimi i glaukomës në QKUK. Dr. Hoxha përmend një seri testesh dhe ekzaminimesh të detajuara të syrit për të mbajtur nën kontroll glaukomën:
Diagnostikimi dhe menaxhimi i glaukomës është një proces i rëndësishëm dhe kompleks, pasi kjo sëmundje mund të çojë në humbje të pakthyeshme të shikimit nëse nuk trajtohet në kohë. Për të diagnostikuar glaukomën, realizohen një seri testesh dhe ekzaminimesh të detajuara të syrit, të cilat përfshijnë:
Matjen e presionit intraokular (tonometria) – Ky test mat presionin brenda syrit dhe është një indikator kyç për glaukomën.
Ekzaminimi i nervit optik – Përdorim oftalmoskopinë për të ekzaminuar nervin optik për shenja të dëmtimit të glaukomës.
Pachimetria – Matja e trashësisë së kornesë, e cila mund të ndikojë në leximet e presionit intraokular.
Testi i fushës vizuale (perimetria) – Ky test ndihmon në identifikimin e çdo humbje të shikimit periferik, një shenjë e zakonshme e glaukomës.
Dhe gonioskopia – Ky test vlerëson këndin e kullimit në sy, i cili mund të jetë i mbyllur ose i ngushtuar në rastet e glaukomës.
Trajtimi përbën çelësin e plotë të shërimit dhe mirëmbajtjes së sëmundjes, se si trajtohen rastet e glaukomës, Dr. Hoxha na informon më shumë:
Pasi të jetë vendosur diagnoza e glaukomës, menaxhimi i saj përfshin disa strategji të trajtimit që kanë për qëllim uljen e presionit intraokular dhe parandalimin e dëmtimit të mëtejshëm të nervit optik. Këto përfshijnë:
Medikamentet – Shpesh përshkruaj pika për sytë që ndihmojnë në uljen e presionit intraokular. Mund të jenë beta-bllokues, prostaglandin analogë, alfa-agonistë, ose frenues të karboanhidrazës.
Laser trabeculoplasty – Një procedurë me lazer që ndihmon në përmirësimin e kullimit të lëngut nga syri dhe uljen e presionit intraokular.
Kirurgjia – Në raste të avancuara ose kur trajtimet e tjera nuk janë efektive, mund të rekomandoj kirurgji si trabekulektomia ose implantimi i valvulave drenazhuese për të ulur presionin intraokular.
Komunikimi i informacioneve kompleke mjekësore tek pacientët dhe familjarët e tyre mbetet shpesh një hallkë sfiduese dhe tejet e rëndësishme mes raportit ‘mjek-pacient’. Dr. Hoxha ka treguar se gjithmonë përpiqet të jetë e përulur dhe e ndjeshme ndaj ndjenjave dhe reagimeve të para të tyre.
“Kur komunikoj informacion kompleks mjekësor me pacientët dhe familjet e tyre, gjithmonë përpiqem të jem i përulur dhe i ndjeshëm ndaj ndjenjave të tyre. E kuptoj që informacioni mjekësor mund të jetë i frikshëm dhe i ndërlikuar, prandaj gjithmonë përpiqem të shmang krijimin e ankthit të panevojshëm. Përdor gjuhë të thjeshtë dhe të kuptueshme, dhe sigurohem që të jem i duruar dhe i gatshëm për të përgjigjur çdo pyetje që mund të kenë. Për të ndihmuar në shpjegimin e koncepteve komplekse, përdor shpesh herë ilustrime dhe materiale vizuale që e bëjnë informacionin më të qartë. Gjithashtu, përpiqem të krijoj një mjedis të qetë dhe mbështetës, ku pacientët dhe familjet e tyre ndihen të dëgjuar dhe të mirëpritur. Duke u treguar empatik dhe duke dhënë informacion në mënyrë të kujdesshme, mund të ndihmoj që ata të ndihen më të sigurt dhe të informuar për vendimet e tyre shëndetësore”.
Gjithashtu tanimë rregullin e dini të gjithë!
Që të kemi sa më pak kontakte me sëmundje të ndryshme që atakojnë në botën e mjekësisë, ne duhet të bëjmë një përpjekje e hapa të vegjël që t’i parandalojmë ato. Strategjitë më efektive për parandalimin e sëmundjeve të syrit, Dr. Hoxha renditë pikat kryesore të procesit bazë:
Rregullimi i stilit të jetesës: Një stil jetese i shëndetshëm përfshin ushqimin e shëndetshëm, aktivitet fizik të rregullt, tërheqjen nga duhani, dhe kujdesin e mirë për shëndetin e përgjithshëm. Këto praktika ndihmojnë në zvogëlimin e rrezikut për sëmundje të ndryshme, duke përfshirë ato të syrit.
Mbajtja e një rregullit të vizitave okulare: Është e rëndësishme të kryeni kontrollin e rregullt të syve me okulistin për të identifikuar herët çdo problem të mundshëm dhe për të marrë trajtimin e duhur në kohë.
Mbajtja e shikimit në rregull: Përdorimi i mbrojtjes së syrit nga rrezatimi diellor me syze të diellit dhe qëndrimi larg ndikimeve të dëmshme të rrezatimit blu nga pajisjet elektronike mund të ndihmojnë në mbajtjen e shikimit të shëndetshëm.
Menaxhimi i sëmundjeve kronike: Pacientët me sëmundje kronike si diabeti dhe hipertensioni duhet të ndjekin trajtimin dhe kontrollin e tyre në mënyrë të rregullt, pasi këto sëmundje mund të shkaktojnë dëmtim të syrit nëse nuk trajtohen me kujdes.
Mes rreshtave, një temë që e shtrojmë përherë në tryezën e gjerë të mantilbardhëve është diskutimi i gjendjes së përgjithshme të shëndetësisë kosovare dhe çëshjet problematike të cilat kanë mbetur ende të pazgjidhura.
Sipas Dr. Hoxha, këto janë disa nga çështjet më urgjente me të cilat përballet shëndetësia e Kosovës:
“Ka një mungesë të dukshme të mjekëve, infermierëve dhe personelit të tjerë shëndetësor në Kosovë. Kjo mungesë bie ndesh me nevojat e pacientëve dhe çon në kushte të vështira për ofrimin e kujdesit shëndetësor. Aksesimi në kujdesin shëndetësor ende është një problem në disa zona të Kosovës, veçanërisht në rajonet rurale dhe për komunitetet e margjinalizuara. Sëmundjet kronike, si diabeti, hipertensioni, dhe kanceri, janë në rritje në Kosovë. Është e rëndësishme të përmirësohet menaxhimi i këtyre sëmundjeve dhe të promovohet shëndeti preventiv për të zvogëluar ngarkesën e këtyre sëmundjeve në shëndetësinë publike”.
“Çdo ditë është një mundësi për të mësuar dhe për të kontribuar në shëndetin e komunitetit tim”.
– Dr. SHQIPE HOXHA, specialiste e Oftalmologjisë së QKUK
Krejt në fund, me një përvojë të gjatë të punës dhe 25 vite të bukura të dedikuara shëndetit të syve, Dr. Hoxha nuk ka të ndalur me ritmin e punës dhe avancimet profesionale. Ajo ndau me ne përvojën e trajnimeve dhe kongrese të ndryshme të ndjekura në Kosovë, Shqipëri, Austri, Kroaci, Turqi, Itali, Spanjë dhe Bosnje. Mësimet dhe praktikat e fituara kanë përforcuar teknikat e punës dhe ndikimin në rezultatet pozitive të trajtimit të pacientëve rreth shëndetit të syve në Klinikën e Oftalmologjisë të QKUK-së. /Gazeta Shneta/