Kanë kaluar pothuajse dhjetë vjet që kur miliona amerikanë u përballën me një diagnozë të re: tension të lartë të gjakut. Që prej vitit 2017, kur Shoqata Amerikane e Zemrës dhe Kolegji Amerikan i Kardiologjisë ulën pragun e hipertensionit nga 140/90 në 130/80, gati gjysma e të rriturve në SHBA – rreth 120 milionë persona – konsiderohen me hipertension.
Sipas Qendrës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), më shumë se tri të katërtat e tyre nuk e kanë nën kontroll tensionin, që duhet të jetë nën 130/80. Ndërkohë, hulumtimet e reja kanë zbuluar më shumë mbi pasojat e presionit të lartë të gjakut dhe mënyrat për ta menaxhuar atë.
Kardiologu David Lee nga Universiteti Stanford shpjegon pesë gjëra thelbësore që duhet t’i dijë secili:
Tensioni i lartë është rrezik serioz për shëndetin
Hipertensioni mbetet një ndër faktorët kryesorë të rrezikut për sëmundjet e zemrës dhe goditjet në tru. Edhe rritjet e vogla të tensionit mund të kenë pasoja të mëdha. Studimet kanë treguar se mbajtja e tensionit sistolik (numri i sipërm) nën 120 mund të zvogëlojë rrezikun e sulmeve në zemër dhe vdekshmërisë.
Tensioni i lartë ndikon gjithashtu në shfaqjen e sëmundjeve të veshkave dhe demencës. Studime të fundit kanë gjetur se ulja e tensionit mund të reduktojë rrezikun e Alzheimerit. Tek gratë shtatzëna, hipertensioni mund të çojë në komplikime të rrezikshme si preeklampsia.
Ndryshimet në stilin e jetesës mund të mjaftojnë
Në shumë raste, mjekët rekomandojnë ndryshime të jetesës përpara përdorimit të ilaçeve – sidomos kur vlerat janë mes 130/80 dhe 139/89.
Ulja e peshës, aktiviteti fizik, reduktimi i kripës, kufizimi i alkoolit dhe menaxhimi i stresit mund të ndihmojnë ndjeshëm.
Edhe pse efektet e teknikave relaksuese janë më të vogla, ato mund të kontribuojnë në uljen graduale të presionit të gjakut.
Ekzistojnë trajtime efektive mjekësore
Kur ndryshimet në stilin e jetesës nuk mjaftojnë, përdoren ilaçe antihipertensive si diuretikët, beta-bllokuesit apo barna që relaksojnë enët e gjakut.
Megjithatë, gjetja e dozës apo kombinimit të duhur kërkon kohë dhe kontroll të vazhdueshëm.
Një ndër rreziqet është ulja e tepruar e tensionit, që te të moshuarit mund të shkaktojë marramendje dhe rënie.
Për rastet rezistente ndaj trajtimit, në vitin 2023 u miratua një procedurë e re e quajtur denervim renal, që përdor ultratinguj ose radiofrekuencë për të ndërprerë disa nerva të veshkave që ndikojnë në tension.
Matja në shtëpi është e ardhmja – por kujdes me pajisjet
Matja e saktë e tensionit është thelbësore. “Hipertensioni i mantelës së bardhë”, pra tensioni i lartë vetëm gjatë vizitave te mjeku, është i zakonshëm.
Pajisjet e reja, përfshirë orët inteligjente, po tentojnë të matin tensionin, por ekspertët paralajmërojnë se matjet pa manshetë nuk janë ende të besueshme.
Për matje të sakta në shtëpi, rekomandohet pajisja automatike me manshetë për krahun e sipërm, dhe respektimi i disa rregullave: pa kafe, ushtrime apo duhan 30 minuta para matjes; ulje e qetë për 5 minuta; dy matje me interval një minutë.
Kontrolli i tensionit kërkon bashkëpunim
Shumë njerëz nuk janë të vetëdijshëm se vuajnë nga tensioni i lartë, pasi shpesh nuk ka simptoma.
Në SHBA, mbi 30% e të rriturve nuk kanë mjek familjar, prandaj nuk bëjnë matje të rregullta.
Edhe ata që mjekohen, shpesh i ndërpresin ilaçet pas një viti.
Për këtë arsye, udhëzimet e reja theksojnë kujdesin ekipor – ku, përveç mjekut, përfshihen infermierë, farmacistë, dietologë dhe punëtorë shëndetësorë komunitarë.
Monitorimi në shtëpi, konsultat online dhe fushatat komunitare mund të ndihmojnë në zbulimin dhe menaxhimin e hershëm të hipertensionit.