Një test i thjeshtë gjaku nga gishti mund të shndërrohet në një mjet të dobishëm për monitorimin e shëndetit metabolik te pacientët me kancer dhe sëmundje të tjera kronike, sugjeron një studim i publikuar në revistën shkencore Frontiers in Science.
Studiuesit propozojnë përdorimin e Indeksit Glukozë-Ketone (Glucose Ketone Index – GKI), një tregues që llogaritet duke krahasuar nivelin e glukozës dhe ketoneve në gjak. Sipas tyre, ky test mund të ndihmojë mjekët të vlerësojnë gjendjen metabolike të pacientit, efektin e ndryshimeve në stilin e jetesës dhe përgjigjen ndaj trajtimeve.
Sëmundjet kronike jo të transmetueshme, si kanceri, sëmundjet kardiovaskulare, diabeti i tipit 2, obeziteti dhe sëmundjet neurodegjenerative, shkaktojnë rreth tre në katër vdekje në nivel global. Ekspertët paralajmërojnë se barra e këtyre sëmundjeve pritet të rritet edhe më tej në dekadat e ardhshme.
Sipas autorëve të studimit, matja e raportit mes glukozës dhe ketoneve mund të tregojë nëse organizmi ka hyrë në një gjendje të quajtur ketozë ushqyese, e cila karakterizohet nga nivele më të ulëta të sheqerit në gjak dhe nivele më të larta të ketoneve. Kjo gjendje mund të lidhet me një rrezik më të ulët për disa sëmundje kronike ose me përmirësimin e menaxhimit të tyre.
Profesori Thomas Seyfried nga Boston College, autori kryesor i studimit, tha se shumica e sëmundjeve kronike nuk janë vetëm rezultat i trashëgimisë gjenetike, por ndikohen në masë të madhe nga mënyra e jetesës.
“Brenda dekadave të ardhshme, sëmundjet kronike mund të përbëjnë deri në 75 për qind të barrës globale të paaftësisë. Këto sëmundje nuk janë thjesht pasojë e gjeneve, por formësohen kryesisht nga faktorët e stilit të jetesës”, tha ai.
Si funksionon testi?
Testi kryhet me një pikë gjaku të marrë nga gishti. Ai mat nivelin e glukozës dhe të një lloji ketoni të quajtur beta-hidroksibutirat, më pas llogarit raportin mes tyre.
Sipas studiuesve, vlerat më të ulëta të GKI-së tregojnë një gjendje metabolike më të favorshme, me nivel më të ulët të glukozës dhe më të lartë të ketoneve, çka mund të lidhet me funksionim më efikas të mitokondrive, strukturat që prodhojnë energjinë e nevojshme për qelizat.
Nga ana tjetër, vlerat më të larta të indeksit mund të tregojnë çrregullime metabolike dhe funksion më të dobët të mitokondrive, të cilat janë lidhur me shumë sëmundje kronike.
Nevojiten studime të mëtejshme
Autorët theksojnë se dieta ketogjenike, agjërimi apo aktiviteti fizik nuk duhet të konsiderohen si kura për sëmundjet kronike, por si strategji që mund të ndihmojnë në menaxhimin e tyre, gjithmonë nën mbikëqyrjen e mjekut.
Ata nënvizojnë se nevojiten studime më të mëdha klinike për të përcaktuar se cilat vlera të GKI-së janë më të përshtatshme për secilën sëmundje dhe sa i saktë është ky test në parashikimin e ecurisë së tyre.
Sipas studiuesve, nëse rezultatet konfirmohen nga kërkime të tjera, testi mund të bëhet një mjet i thjeshtë dhe praktik për monitorimin e shëndetit metabolik dhe për vlerësimin e efektit të ndryshimeve në ushqyerje, aktivitet fizik dhe trajtim te pacientët me sëmundje kronike.