Një studim i ri ka analizuar mënyrën se si faktorët e rrezikut për demencën ndryshojnë në vende të ndryshme të botës, duke treguar se disa prej tyre janë më të përhapur në rajone të caktuara, ndërsa të tjerë shfaqen në modele të ngjashme globalisht.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), rreth 57 milionë njerëz në mbarë botën jetonin me demencë në vitin 2021, ndërsa më shumë se 60% e rasteve ndodhnin në vendet me të ardhura të ulëta dhe mesatare, shkruan burimi Medical News Today transmeton Gazeta Shneta.
Kërkimet e fundit kanë identifikuar 14 faktorë potencialisht të modifikueshëm që mund të ndikojnë në rrezikun për demencë. Studimi i ri, i publikuar në revistën “The Lancet Healthy Longevity”, analizoi 12 prej këtyre faktorëve dhe zbuloi dallime të mëdha mes vendeve, por edhe ngjashmëri në mënyrën se si disa faktorë shfaqen së bashku.
Studiuesit analizuan të dhënat e mbledhura nga më shumë se 214 mijë të moshuar, nga viti 2009 deri në 2023. Pjesëmarrësit vinin nga 14 vende, përfshirë Meksikën, Korenë e Jugut, Kinën, Malajzinë, Brazilin, Indinë, Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar dhe Irlandën.
Faktorët e rrezikut të analizuar përfshinin depresionin, diabetin, konsumimin e tepërt të alkoolit, humbjen e dëgjimit, presionin e lartë të gjakut, nivelet e larta të kolesterolit LDL, nivelin e ulët arsimor, obezitetin, mungesën e aktivitetit fizik, duhanpirjen, izolimin social dhe humbjen e shikimit.
Rezultatet treguan ndryshime të mëdha mes vendeve. Për shembull, niveli i ulët arsimor ishte një faktor që prekte rreth 85.6% të të moshuarve në Kinë, ndërsa vetëm 12% në Shtetet e Bashkuara. Ndërkohë, obeziteti dhe indeksi i lartë i masës trupore (BMI) prekën rreth 44.9% të amerikanëve, krahasuar me vetëm 13.3% të njerëzve në Indi.
Sipas studiuesve, këto ndryshime tregojnë se strategjitë për parandalimin e demencës duhet të përshtaten sipas nevojave të secilit komunitet. Për shembull, përmirësimi i arsimit mund të ketë ndikim më të madh në vende ku mungesa e arsimimit është më e përhapur, ndërsa në vende të tjera mund të jenë më të rëndësishme ndërhyrjet për obezitetin, diabetin ose sëmundjet kardiovaskulare.
Studimi zbuloi gjithashtu se disa faktorë rreziku kanë tendencë të shfaqen së bashku. Këtu përfshihen faktorët kardiovaskularë, si presioni i lartë i gjakut dhe kolesteroli i lartë, si dhe sjelljet e rrezikshme, si duhanpirja dhe konsumimi i tepërt i alkoolit.
Ekspertët theksojnë se rreziku për demencë rrallë shkaktohet nga një faktor i vetëm. Në vend të kësaj, ai është rezultat i kombinimit të shumë ndikimeve gjatë gjithë jetës, përfshirë shëndetin e zemrës, aktivitetin fizik, edukimin, shëndetin mendor dhe lidhjet sociale.
Sipas ekspertëve, njohja e dallimeve mes komuniteteve mund të ndihmojë në krijimin e politikave më efektive dhe më të përshtatura për uljen e barrës globale të demencës. /Gazeta Shneta/