Përtej fertilitetit dhe menopauzës: pse vezoret janë qendra e shëndetit dhe jetëgjatësisë te gratë
Gratë jetojnë mesatarisht më gjatë se burrat, por kalojnë më shumë vite duke jetuar me sëmundje. Kërkimet tregojnë se shëndeti lidhet ngushtë me menopauzën dhe rënien e funksionit të vezoreve. Para menopauzës, gratë kanë më pak gjasa se burrat e së njëjtës moshë të zhvillojnë sëmundje kardiovaskulare, por pas moshës 55 vjeç, rreziku i tyre bëhet më i lartë se i burrave.
Çfarë ndodh me vezoret me kalimin e kohës?
Në lindje, vezoret kanë nga 100,000 deri në 2 milion folikula të vegjël që mbajnë vezë të papjekura. Deri në moshën 30 vjeç, shumica e grave kanë vetëm rreth 12% të qelizave të vezëve me të cilat kanë lindur. Pas një momenti të caktuar, humbja e folikulave përshpejtohet, edhe pse nuk dihet pse. Në moshën 40 vjeç, mund të kenë mbetur vetëm 3%.
Cilësia e folikulave gjithashtu përkeqësohet me moshën dhe ato kanë më shumë gjasa të kenë defekte. Për shembull, nëse një folikul lëshon një vezë, ajo mund të ketë kromozome që mungojnë ose të ketë më shumë se normalja, duke e bërë më të vështirë ngjizjen.
Çfarë mund të bëhet për të menaxhuar rënien e funksionit të vezoreve?
Sipas Cynthia Stuenkel, profesoreshë klinike e mjekësisë në Universitetin e Kalifornisë, San Diego, ndryshimet në stilin e jetës janë mjeti më i rëndësishëm. Ushtrimet e rregullta, veçanërisht ushtrimet me pesha, ndihmojnë në mbrojtjen e shëndetit të kockave dhe muskujve, ndërsa një dietë e mirë ndihmon në balancimin e ndryshimeve metabolike.
Gjithashtu është e rëndësishme të menaxhohet stresi dhe të sigurohet gjumë i mjaftueshëm. Edhe pse ndryshimet në stilin e jetës nuk mund ta ndalojnë plakjen e vezoreve, ato mund ta lehtësojnë këtë kalim dhe të ulin rrezikun për probleme shëndetësore afatgjata.